Fałszywe SMS i oszustwa na BLIK. Jak się chronić

Szybka odpowiedź

Ile fałszywych SMS dostają Polacy?

To nie jest margines. Fałszywe SMS-y stały się jednym z najpowszechniejszych oszustw w Polsce, bo są tanie do wysłania i trafiają wprost do kieszeni, do telefonu, który nosimy przy sobie cały dzień. Dane pochodzą z CERT Polska, czyli zespołu reagującego na incydenty przy państwowym instytucie NASK.

Za tymi liczbami stoją realne straty. Jeden podany kod BLIK to często kilkaset złotych wypłacone w sekundę. Jedno wpisanie danych karty na fałszywej stronie i przestępca robi nimi zakupy, zanim się zorientujesz. Dobra wiadomość jest taka, że prawie wszystkie te ataki idą według kilku powtarzalnych schematów. Gdy je poznasz, rozpoznasz oszustwo w kilka sekund.

Źródło danych: CERT Polska, podsumowanie zgłoszeń SMS za 2025 rok.

Najczęstsze fałszywe SMS-y

Oszuści grają na emocjach: strachu, pośpiechu albo chęci odebrania czegoś, co ci się "należy". Oto schematy, które powtarzają się najczęściej.

• Dopłata do paczki. "Twoja przesyłka wymaga dopłaty 1,80 zł" z linkiem do strony udającej kuriera. Kwota jest celowo śmiesznie niska, żebyś nie pomyślał i zapłacił. Chodzi o dane twojej karty, nie o te dwa złote.
• Blokada konta bankowego. "Wykryto podejrzane logowanie, potwierdź tożsamość" z linkiem do fałszywej strony banku. Wpisane tam hasło trafia prosto do przestępcy.
• Zaległa faktura lub rachunek. "Nieopłacony rachunek za prąd, ureguluj w ciągu 24 godzin, inaczej odłączymy dostawę." Straszenie odcięciem mediów ma wymusić szybką płatność.
• Fałszywy mandat lub dopłata do podatku. SMS udający urząd, policję albo system mObywatel z linkiem do "uregulowania należności".
• Wygrana w konkursie albo paczka do odebrania. "Wylosowano twój numer, odbierz nagrodę." Nagroda nie istnieje, liczy się formularz, który wypełnisz.
• Prośba od bliskiej osoby. "Mamo, zgubiłam telefon, piszę z nowego numeru, potrzebuję pilnie kodu BLIK." O tym schemacie napiszę osobno, bo jest wyjątkowo podły.

Oszustwo na kod BLIK

To jeden z najczęstszych i najboleśniejszych schematów, bo uderza w odruch pomagania bliskim. Wygląda zawsze podobnie. Dostajesz wiadomość z nieznanego numeru: ktoś podaje się za twoje dziecko, wnuka albo przyjaciela, tłumaczy, że zgubił telefon i pisze "z koleżanki", a potem prosi o pilny kod BLIK na kilkaset złotych albo o szybki przelew. Obiecuje, że zaraz odda.

Mechanizm jest prosty i okrutny. Kod BLIK działa jak gotówka. Kto go zna, ten w ciągu kilkudziesięciu sekund wypłaci pieniądze z bankomatu albo zapłaci w sklepie. Po wszystkim nie da się ich łatwo odzyskać, bo z punktu widzenia banku to ty zatwierdziłeś wypłatę.

Jak się bronić? Gdy dostaniesz taką prośbę, zatrzymaj się i zadzwoń do tej osoby na jej prawdziwy, znany ci numer. Usłyszysz na własne uszy, że nic się nie stało albo że faktycznie ma kłopot, i wtedy pomożesz mądrze. Oszust zrobi wszystko, żeby cię od tego telefonu odwieść: będzie pisał, że bateria pada, że nie może rozmawiać, że to pilne. Ten pośpiech to właśnie sygnał, że masz do czynienia z przestępcą.

Jak rozpoznać fałszywy SMS

Niezależnie od scenariusza, fałszywe wiadomości zdradzają się tymi samymi cechami. Jeśli choć jedna z nich pasuje, traktuj SMS jak oszustwo.

• Presja czasu i straszenie. Konto zostanie zablokowane, paczka wróci, prąd odłączony, mandat wzrośnie. Pośpiech ma wyłączyć twoje myślenie.
• Link do dziwnej strony. Adres jest podobny do prawdziwego, ale nie identyczny: inp0st-pay zamiast inpost, pkobp-weryfikacja zamiast pkobp. Jedna literka albo cyfra zamiast litery wystarczy.
• Prośba o dane, których nikt nie zbiera przez SMS. Hasło do banku, pełny numer karty z kodem z tyłu, kod BLIK. Tego nigdy nie podaje się z linku.
• Drobna, dziwna kwota dopłaty. 1,80 zł, 2,49 zł. Chodzi o to, żebyś nie myślał o pieniądzach, tylko odruchowo podał kartę.
• Nieznany numer albo nadawca podszyty pod znaną firmę. Pamiętaj, że nazwę nadawcy da się podrobić, więc nawet SMS w wątku obok prawdziwych wiadomości z banku może być fałszywy.

Co zrobić z podejrzanym SMS-em

Masz darmowe i skuteczne narzędzie, z którego mało kto korzysta. CERT Polska uruchomił numer 8080, na który możesz przesłać podejrzaną wiadomość.

• Prześlij SMS dalej na numer 8080. Użyj opcji "prześlij dalej", a jeśli twój telefon jej nie ma, skopiuj treść i wyślij ją na 8080.
• Poczekaj na odpowiedź. W ciągu kilku minut system porówna wiadomość z bazą znanych oszustw i odeśle ci wynik. Usługa jest bezpłatna i działa całą dobę.
• Nie klikaj i nie oddzwaniaj. Po zgłoszeniu po prostu usuń wiadomość.
• Podejrzany e-mail lub stronę zgłosisz osobno na adres cert@cert.pl albo przez formularz na incydent.cert.pl.

Z jednego numeru można zgłosić do trzech wiadomości w ciągu czterech godzin. Każde zgłoszenie pomaga zablokować daną kampanię oszustów, więc chronisz nie tylko siebie, ale też sąsiada i babcię, którzy dostaną ten sam SMS jutro.

Kliknąłem w link i podałem dane. Co teraz?

Zdarza się każdemu, zwłaszcza w pośpiechu albo zmęczeniu. Liczy się to, jak szybko zareagujesz. Idź po kolei.

• Zadzwoń do banku albo zastrzeż kartę w aplikacji, jeśli podałeś dane karty lub logowania. To pierwszy i najważniejszy krok.
• Zmień hasło do bankowości i do skrzynki e-mail. Jeśli używałeś tego samego hasła gdzie indziej, zmień je też tam.
• Włącz dwuetapowe potwierdzanie logowania, jeśli go jeszcze nie masz. Opisuję to krok po kroku w poradniku jak zabezpieczyć konto online.
• Obserwuj konto przez kolejne dni i zgłaszaj bankowi każdą nieznaną transakcję. Masz prawo reklamować operacje, których nie autoryzowałeś.
• Przeskanuj telefon lub komputer antywirusem, jeśli pobrałeś jakiś plik albo aplikację z linku. Jak usunąć złośliwe oprogramowanie, tłumaczę w poradniku jak usunąć wirusa.
• Zgłoś sprawę. Stronę do CERT Polska na incydent.cert.pl, a samo oszustwo na policję, zwłaszcza jeśli straciłeś pieniądze.

Jak zabezpieczyć się na przyszłość

Czujność jest najważniejsza, ale człowiek bywa zmęczony i kliknie w nieodpowiednim momencie. Dlatego warto mieć kilka warstw, które łapią to, co przeoczysz. Dla osób mniej technicznych i dla domowego telefonu czy komputera całej rodziny najwięcej daje dobry pakiet ochronny z filtrem stron.

Zacznij od rzeczy darmowych, bo część ochrony masz już w telefonie. Na Androidzie włącz Bezpieczne przeglądanie Google w przeglądarce Chrome (Ustawienia, Prywatność i bezpieczeństwo), które ostrzega przed znanymi fałszywymi stronami. Na iPhonie podobnie działa ostrzeżenie o fałszywych witrynach w przeglądarce Safari. Wielu operatorów ma też w aplikacji darmową blokadę połączeń i SMS-ów od znanych oszustów, którą warto włączyć. To nic nie kosztuje i zatrzymuje sporą część prób.

Płatny pakiet ochronny dokłada warstwę, która działa jak filtr między tobą a siecią. Gdy klikniesz w link prowadzący do znanej fałszywej strony, blokuje ją, zanim się załaduje, i pokazuje ostrzeżenie. Nie zatrzyma każdego nowego oszustwa, bo świeże strony powstają tysiącami dziennie, ale odsiewa dużą część tego, co krąży. W ochronie stron dobrze wypadają Bitdefender i Norton, oba z wysokimi ocenami w testach laboratoriów. Zobaczysz je też w głównym rankingu antywirusów, a w pełnym zestawieniu narzędzi w rankingu programów antymalware.

Druga rzecz, którą warto sprawdzić, to czy twój numer telefonu i adres e-mail nie krążą już po sieci. Oszuści kupują takie bazy i dlatego wiedzą, na jaki numer wysłać SMS. Usługi monitoringu wycieków sprawdzają, czy twoje dane pojawiły się w wykradzionych bazach, i ostrzegają, gdy coś się zmieni. Taka funkcja jest częścią pakietu Surfshark One (Alert) oraz Norton 360. Jak dodatkowo ograniczyć swój ślad w sieci, opisuję w poradniku jak usunąć dane z internetu.

Lista kontrolna na dziś

Nie musisz robić wszystkiego naraz. Zacznij od nawyków, które nic nie kosztują i chronią najmocniej.

Najczęstsze pytania